Phòng trừ nấm bệnh hại trên cây Thanh Long
Cây thanh long là cây ăn trái thuộc họ xương rồng (Cactaceae), chi Hylocereus, có nguồn gốc ở vùng sa mạc thuộc Mexico và Columbia, thuộc nhóm cây nhiệt đới khô (Hanber, 1983; Benzing, 1990). Thanh long được người Pháp mang đến Việt Nam từ thế kỷ 19, trồng rải rác trong sân vườn, đến thập niên 1980 mới được trồng thương mại (Luders and McMahon, 2006). Phần lớn thanh long được trồng ở Việt Nam là loài Hylocereus undatus, có vỏ đỏ hay hồng/ruột trắng còn lại là loại ruột đỏ. Loại vỏ đỏ ruột trắng chiếm 95%, 5% còn lại là loại vỏ đỏ, ruột đỏ (Thương vụ Việt Nam tại Úc, 2017).
Hiện tại, cây thanh long đã góp phần to lớn trong việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế, nâng cao thu nhập, phát triển nông nghiệp nông thôn với giá trị hàng hóa cao. Cây thanh long đã được trồng rộng rãi ở các tỉnh thành trên toàn quốc. Tuy nhiên, diện tích tập trung lớn nhất bao gồm tác tỉnh Bình Thuận, Long An, Tiền Giang, tiếp theo là Tây Ninh, Đồng Nai, một số tỉnh Tây Nguyên và các tỉnh phía Bắc (Thương vụ Việt Nam tại Úc, 2017).
Những năm gần đây, bệnh đốm nâu trên cây thanh long do nấm Neoscytalidium dimidiatum (N. dimidiatum) thuộc họ Botryosphaeriaceae, chi Neoscytalidium đã gây thiệt hại nghiêm trọng và có xu hướng ngày càng lan rộng. Bệnh này đã được ghi nhận xuất hiện rải rác đầu tiên vào năm 2008 tại Bình Thuận và Tiền Giang và đến năm 2011 trở lại đây thì bệnh tấn công mạnh và lây lan nhanh hơn. Mức độ bệnh ở các vườn, địa phương khác nhau, dao động từ 30 – 70%, có những vườn mất trắng năng suất do quả bị nhiễm bệnh không thể thu hoạch được, thiệt hại rất lớn cho nhà vườn trồng thanh long (Nguyễn Thành Hiếu và ctv., 2014a, 2014b). Các nghiên cứu về bệnh đốm nâu trên cây thanh long ở Việt Nam còn hạn chế, có rất ít công bố cũng như nghiên cứu chuyên sâu về bệnh dẫn đến chưa có giải pháp quản lý bệnh hiệu quả, làm cho tình trạng bệnh ngày càng nặng, lây lan ngày càng rộng gây thiệt hại lớn về năng suất, chất lượng quả. Mặc dù đã có một số loại thuốc bảo vệ thực vật thuốc gốc đồng hoặc gốc Mancozeb được khuyến cáo sử dụng để phòng trừ bệnh đốm nâu thanh long, tuy nhiên, các thuốc bảo vệ thực vật này chưa chứng tỏ được hiệu lực phòng trừ bệnh đốm nâu thanh long có hiệu quả. Hiện nay, sử dụng các vi sinh vật đối kháng đang là một biện pháp đầy tiềm năng nhằm kiểm soát nhóm tác nhân nấm gây bệnh cây. Đã có một số nghiên cứu sử dụng vi sinh vật đối kháng với nấm Neoscytalidium dimidiatum gây bệnh cây thanh long, lan ngọc điểm (Hà Thị Thúy và ctv., 2016; Hien et al., 2017; Đỗ Thị Huỳnh Mai và Nguyễn Thị Liên, 2018). Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu công bố sử dụng nấm Chaetomium spp., Trichoderma spp. kiểm soát nấm N. dimidiatum gây bệnh đốm nâu trên thanh long ở Việt Nam.
Nấm Chaetomium spp. là một trong những loại nấm túi lớn nhất với trên 300 loài đã được mô tả (von Arx et al., 1986), đã được chứng minh sản sinh nhiều loại hợp chất có hoạt tính sinh học, có ít nhất hơn 200 loại hoạt chất được tách chiết từ các loài nấm Chaetomium spp. Các hoạt chất này có hiệu lực phòng trừ nhiều loại tác nhân gây bệnh cây (Zhang et al., 2013). Việc nghiên cứu các chủng vi sinh vật có lợi, có khả năng kiểm soát phòng ngừa bệnh đốm nâu trên cây thanh long, phục vụ canh tác thanh long theo hướng bền vững là điều cần thiết.
Trong những năm gần đây, tại Việt Nam đã có một số công trình nghiên cứu thành công trong sử dụng nấm đối kháng Chaetomium spp., Trichoderma spp. để phòng trừ một số bệnh hại cây trồng. Tuy nhiên, các loài nấm đối kháng nói chung và nấm Chaetomium spp., Trichoderma spp. nói riêng chỉ phát huy được hiệu quả phòng trừ bệnh trong một số điều kiện môi trường nhất định. Vì vậy, ứng dụng công nghệ vi sinh để sản xuất các chế phẩm sinh học từ các loài nấm bản địa có khả năng đối kháng cao với nấm N. dimidiatum gây hại trên cây thanh long mang tính thời sự cấp thiết.
Hiện nay, Công ty Cổ phần sinh thái Nông Việt đã tìm hiểu và học hỏi để có được thành phẩm là sản phẩm Novi Eco Bio Fungi 500ml có chứa tổ hợp các loài nấm đối kháng Chaetomium spp., Trichoderma spp. để phòng trừ bệnh đốm nâu do nấm N. dimidiatum gây hại trên cây thanh long tại một số vùng trồng thanh long trọng điểm thuộc các tỉnh miền Tây và Đông Nam Bộ.
Khi kết hợp Novi Eco Bio Fungi 500ml + Novi Eco Đồng Nano (hoặc Novi Eco Nano Bạc Đồng) phun định kỳ trên dây và trái theo liều lượng hướng dẫn – sẽ phòng trừ rất hiệu quả nấm bệnh tới hơn 80%.
Quy trình tổng hợp canh tác và phòng trừ tổng hợp bệnh hại trên cây trồng
- Phòng trừ Bệnh hại nguy hiểm
Mục tiêu: Phòng trừ các loại tác nhân gây bệnh Đốm trắng, Đốm nâu (tắc kè) trên cành, quả và thán thư…và nhiều loại bệnh do nấm gây lên.
Phương pháp:
Phun xịt đẫm phần trụ (đầu trụ), trong trụ (phía trong tán) cành và vùng dưới tán.
| TT | Sản phẩm | Công dụng | Liều lượng | |
| A | Phòng bệnh | |||
| 1 | Novi-Bio Fungi / Novi Eco Bio Fungi | Tiêu diệt tác nhân gây bệnh | 25g (25ml) | 15 lít |
| 2 | Novi Eco Siêu Lân | Kích nấm có lợi phát triển | 25ml | |
| 3 | Novi Eco Đồng Nano | Phá hủy môi trường thuận lợi cho nấm gây bệnh và Tiêu diệt nhanh nấm gây bệnh (3-4 tháng sử dụng kết hợp 1 lần với các sản phẩm trên) | 50ml | |
| B | Trị bệnh (tiến hành xử lý phun tối thiểu 3 lần liên tiếp, cách nhau 3-5 ngày/lần) | |||
| 1 | Novi-Bio Fungi / Novi Eco Bio Fungi | Tiêu diệt tác nhân gây bệnh | 50g/50ml | 15 lít |
| 2 | Novi Eco Siêu Lân | Cung cấp dinh dưỡng cho nấm có lợi (Novi-Bio Fungi / Novi Vắc cin cây trồng) phát triển nhanh | 50ml | |
| 3 | Novi Eco Đồng Nano | Phá hủy môi trường thuận lợi cho nấm gây bệnh và Tiêu diệt nhanh nấm hại tạp nhiễm (sử dụng 1-2 lần đầu trong quy trình trị bệnh) | 50ml | |
- Phòng trừ bệnh thối rễ, tái tạo bộ rễ già cỗi và cải tạo đất
Mục tiêu: Tái tạo bộ rễ già yếu, Cải tạo đất, Cung cấp dinh dưỡng thiết yếu cho cây
Phương pháp: Tưới hoặc Phun xịt đẫm dưới gốc.
| TT | Sản phẩm | Công dụng | Liều lượng | |
| 1 | Novi-Bio Fungi / Novi Eco Bio Fungi | Tiêu diệt các loại nấm hại rễ (thối rễ, nở cổ rễ), phân hủy xellulose | 25g (25ml) | 50 lít nước
Tưới đẫm vùng tán gốc
|
| 2 | Novi Eco Siêu Lân | Cung cấp dinh dưỡng hữu cơ cho bộ rễ
Bổ sung vi sinh có loại cải tạo đất, giúp đất tơi xốp, kích thích tạo bộ rễ mới |
100ml | |
| 3 | Novi Eco Trichoderma | Bổ sung hệ vi sinh chuyên biệt cho quá trình cải tạo hệ vi sinh vật giúp cân bằng sinh thái | 250g | |
| 4 | Novi Eco Nấm săn tuyến trùng | Bổ sung dinh dưỡng, bổ sung nấm săn tuyến trùng hại rễ để hạn chế sâu bệnh hại | 250g | |
| 5 | Novi Eco Nano Bạc Đồng | Diệt khuẩn kháng nấm | 125ml |
- Cải tạo vườn già (lâu năm), vườn nhiều bệnh ít chồi và cành non
Mục tiêu:
Tái tạo vườn cây già và đã bị bệnh phá hại nặng.
Tạo bộ cành mới và diêu diệt nầm bệnh tránh ủ bệnh
Phương pháp:
Kết hợp với mục (2. Tái tạo bộ rễ và cải tạo đất)
Phun xịt đẫm (kỹ) phần trụ (đầu trụ), trong trụ (phía trong tán) và vùng dưới tán.
| TT | Sản phẩm | Công dụng | Liều lượng | Số lần | |
| 1 | Novi Eco Siêu Lân | Cung cấp dinh dưỡng hữu cơ cho bộ rễ
Bổ sung vi sinh có loại cải tạo đất, giúp đất tơi xốp, kích thích tạo bộ rễ mới |
500ml | 200 lít | Tùy theo kế hoạch sản xuất |
| 2 | Novi Eco Trichoderma | Bổ sung hệ vi sinh chuyên biệt cho quá trình cải tạo hệ vi sinh vật giúp cân bằng sinh thái | 1kg |
- Vệ sinh đồng ruộng
Mục tiêu: Ngăn ngừa nầm bệnh, tận dụng nguồn hữu cơ hiệu quả
Phương pháp: Gom, phun chế phẩm, ủ…
| TT | Sản phẩm | Công dụng | Liều lượng | |
| 1 | Novi-Bio Fungi | Tiêu diệt mầm bệnh | 50g (50ml) |
1m3 |
| 2 | Men ủ vi sinh
Novi Eco Trichoderma |
Phân hủy nhanh, bổ sung dinh dưỡng | 1kg |
